Lanna Architecture Center
Faculty of Architecture, Chiang Mai University
Tel: 0 5327 7855, 0 5394 2806-7 Fax: 0 5322 1448


วัฒนธรรมและประเพณี > มีนาคม


ประเพณีปอยข้าวสังฆ์

ปอยข้าวสังฆ์ คือ งานทำบุญอุทิศหาผู้ตาย แต่มีลักษณธเป็นงานรื่นเริงอยู่บ้าง คือ มีมหรสพฉลองได้แก่ ซอพื้นเมือง มาซอสมโภชในวันแต่งดา คือ วันเตรียมไทยทานถวายพระสงฆ์ ประเพณีปอยข้าวสังฆ์นี้เป็นงานที่ทำขึ้นด้วยความรักเสน่หาต่อผู้ตายและเป็น ความกตัญญูกตเวทีที่ลูกหลานมีต่อบิดามารดา ปู่ย่าตายายของตน หรือต่อบุคคลผู้เป็นที่รัก เช่น สามีต่อภรรยา และภรรยาต่อสามี

ความนิยมแห่งการทำบุญปอยข้าวสังฆ์ แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ
1. การทำบุญปอยอุทิศแก่ผู้ชายที่ตายด้วยอุบัติเหตุ
2. การทำบุญปอยอุทิศให้แก่หญิงที่ตายด้วยอุบัติเหตุ และตายทั้งกลม หรือตายด้วยการคลอดบุตร
การทำบุญปอยข้าวสังฆ์แก่ผู้ตายนั้น เจ้าภาพมีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อแสดงถึงความรักความผูกพัน เพื่อต้องการให้ดวงวิญญาณไปเกิดในสุคติภพ เพื่อต้องการจะให้เกิดเป็นทิพยสมบัติเกิดแก่ผู้ตายได้เสวยในชาติหน้า เพื่อป้องกันคำครหานินทาว่าทอดทิ้งให้ตายไปตามยถากรรม ทั้งที่มีข้างของสมบัติที่ผู้ตายหาไว้มากมาย เพื่อต้องการให้ผู้ตายพ้นจากวิบากกรรม เพื่ออนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมดั้งเดิมไว้ มิให้เสื่อมสูญไป บุคคลผู้ที่ตายโดยอุบัติเหตุ (ตายโหง) หรือตายคลอดบุตร คนโบราณถือว่า ผู้ตายอย่างนี้มีบาปกรรมมาก วิญญาณของผู้ตายจะไม่ได้ไปผุดไปเกิด วนเวียนอยู่ในห้วงแห่งกรรม จึงต้องทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้เป็นการใหญ่ จึงจะรอดพ้นห่วงกรรมไปได้

Author : มณี พยอมยงค์
Reference : มณี พยอมยงค์. 2537. ประเพณีสิบสองเดือนล้านนาไทย. เชียงใหม่ : ส.ทรัพย์การพิมพ์.